Jaarverslag 2010
2010 was geen gemakkelijk jaar
Begin vorig jaar zaten we nog in de nasleep van de economische crisis. Globaal gezien zitten we nu opnieuw op het niveau van voor de crisis. Wat we uit deze crisis vooral onthouden, is dat ons samenwerkingsmodel ook in moeilijke periodes overeind kan blijven.
2010 werd ook gekenmerkt door intens overleg met de gewesten
Het nieuwe Samenwerkingsakkoord uit 2009 bepaalt dat Fost Plus een bedrag van een halve euro per inwoner per jaar moet voorzien voor acties rond het beheer van huishoudelijk verpakkingsafval.
Ook hier hopen we dat nauw overleg en wederzijds begrip uiteindelijk in elk van de drie gewesten zullen leiden tot een evenwichtige en slimme besteding.
2010 was ook het jaar waarin Fost Plus zich heeft kunnen profileren als een toonaangevende organisatie binnen Europa
Er was het PRO EUROPEcongres, inclusief randactiviteiten, dat we zowel organisatorisch als inhoudelijk een onovertroffen succes mogen noemen.
Een overzicht van 2010 in grafieken vindt u via de tab ‘Meer weten’ en uiteraard in het jaarverslag 2010 van Fost Plus.
Jaarverslag 2010
Hieronder vindt u een overzicht van 2010 uitgedrukt in kerncijfers, tabellen en grafieken.
Door op de grafieken te klikken, kunt u ze in een groter formaat bekijken.
Bladeren:
Globale evolutie van de markt en van de recyclage
Evolutie van het aantal leden en hun aangiften
Aantal leden
Tonnage
Bijdrage
De materialen in tonnage en bijdrage
Evolutie van de Groene Punt-tarieven
Evolutie van de gemiddelde bijdrage per verpakking
Tonnage en bijdrage per productegroep
Verdeling van de leden volgens bijdrage
Aandeel van de verschillende aangiftesystemen
Gerbuik van de verschillende aangiftetools
Inzamelen en sorteren
Evolutie van de inzamelresultaten
Samenstelling PMD
Kosten van inzamelen en sorteren
Operationele nettokosten per inwoner
Inzameling op containerparken
Evolutie van het nationale residupercentage
Residupercentage van PMD/netheid van de glasbolsites
Kwaliteit van de gesorteerde materialen
Recyclage
Evolutie van de opbrengsten van de materialen en het Groene
Punt
Detailopbrengsten van de materialen
Waarde van diverse materialen
Terwijl het BBP duidelijk een breuk vertoont als gevolg van de crisis lijkt de hoeveelheid op de markt gebrachte verpakkingen weinig invloed daarvan te hebben ondervonden.
De belangrijkste bevinding blijft de ontkoppeling tussen de groei van het BBP en die van de op de markt gebrachte verpakkingshoeveelheden. Wij zijn van mening dat de inspanningen van bedrijven op het vlak van preventie (vooral kwantitatieve preventie) daaraan tot op zekere hoogte bijdragen.
Het recyclageresultaat is dit jaar licht gedaald. Dit betekent in geen geval dat de Belg minder goed sorteert. Integendeel: in absolute cijfers zitten de ingezamelde en gerecycleerde tonnages in de lift (ze zijn gestegen van 680.000 ton in 2009 naar 690.000 ton in 2010). Dit lagere percentage is te verklaren door een rekenkundige aanpassing, te wijten aan een betere marktdekking wat de leden betreft ('abrupte' toename van de noemer van het recyclagepercentage), naar aanleiding van de wijzigingen van het wetgevende kader betreffende serviceverpakkingen.
Top
Aantal leden
Op 31 december 2010 telde Fost Plus 5.235 leden. Dit betekent een netto verlies van 172 leden ten opzichte van 2009, voornamelijk als gevolg van stopzettingen van activiteiten en faillissementen of omdat bedrijven geen verpakkingsverantwoordelijke meer. Voor 40 leden werd het lidmaatschap stopgezet op hun vraag omdat ze minder dan 300 kg huishoudelijke en bedrijfsmatige verpakkingen op de markt brengen, en ze dus volgens het nieuwe Samenwerkingsakkoord geen terugnameplicht meer hebben. In de loop van 2010 sloten ook 266 nieuwe bedrijven zich aan bij Fost Plus.
Top
Tonnage
In 2010 hebben de 5.235 aangesloten bedrijven samen 754,8 kT verpakkingen op de markt gebracht. Dit is 4% meer dan in 2009. Deze stijging in tonnage is het gevolg van de economische groei en een toegenomen aangifte van serviceverpakkingen waarvoor een nieuwe regelgeving geldt.
Top
Bijdrage
De bijdrage voor 2010 bedraagt 71,41 mio EUR wat een stijging van 37,4% betekent in vergelijking met 2009. Deze evolutie is het resultaat zowel een hoger tonnage als een verhoging van de Groene Punt-tarieven.
Top
De materialen in tonnage en bijdrage
Deze grafiek geeft de verdeling van het aangegeven tonnage en de bijdrage over de verschillende materialen. De materialen glas en papier-karton zijn het sterkst vertegenwoordigd in gewicht. Samen zijn ze goed voor 61% van het totale tonnage. Maar uitgedrukt in euro levert het materiaal ‘andere valoriseerbaar’ de grootste bijdrage omwille van het hogere Groene Punt-tarief.
Top
Evolutie van de Groene Punt-tarieven 
De Groene Punt tarieven voor 2011 stijgen gemiddeld met 18% ten opzichte van 2010. Dat heeft ondermeer te maken met de fel gedaalde materiaalopbrengsten na de economische crisis van 2009. Ondanks de stijging blijven de tarieven 2011 wel onder het niveau van 2005.
Top
Evolutie van de gemiddelde bijdrage per kg verpakking
Deze grafiek geeft de gemiddelde bijdrage weer die de Fost Plus-leden de voorbije tien jaar hebben betaald per ton verpakking die ze op de markt hebben gebracht.
In 2010 betaalden de leden 94,3 EUR perton verpakking aan Fost Plus. Dit is 32% meer dan in 2009, voornamelijk als gevolg van de hogere Groene Punt-tarieven 2010.
Top
Tonnage en bijdrage per productgroep
Voeding en dranken vertegenwoordigen samen het leeuwendeel van de eenmalige huishoudelijke verpakkingen, namelijk 75% van het totaalgewicht en 70% van de totale bijdrage van de eenmalige huishoudelijke verpakkingen.
Top
Verdeling van de leden volgens bijdrage
Fost Plus kent een sterke concentratie van de bijdrage bij een beperkt aantal leden. In 2010 betaalde 5% van de leden 88% van de totale bijdrage. Omgekeerd staat 95% van de leden in voor 12% van de bijdrage.
Top
Aandeel van de verschillende aangiftesystemen
Fost Plus biedt haar leden verschillende vereenvoudigde aangiftesystemen aan om de administratieve werklast te beperken. In 2010 heeft 81% van de leden gebruik gemaakt van zo’n vereenvoudiging. Die bedrijven geven samen 23% van het totale gewicht aan en betalen 14% van de totale bijdrage. De vereenvoudigde aangiftesystemen zijn dan ook bedoeld voor de kleinere bedrijven.
De grotere bedrijven doen een gedetailleerde aangifte op basis van verpakkingsfiches. Die 19% van de leden vertegenwoordigen 77% van het totale gewicht en 86% van de totale bijdrage. Deze leden kunnen voor hun aangifte gebruik maken een speciaal aangifteprogramma (PACKBase).
Top
Gebruik van de verschillende aangiftetools
Fost Plus leden die een omzetaangifte of een forfaitaire aangifte doen, kunnen dat sinds 2006 via de ledenwebsite eFost. Het overgrote deel van die leden maakt intussen ook gebruik van deze on-line aangiftetool. Het gaat in totaal om 59% van de leden die samen goed zijn voor 9% van het totale gewicht.
Het grootste deel van het tonnage (73%) wordt aangegeven via het programma PACKBase dat gebruikt wordt door 11% van de, voorname
lijke grotere, leden waarbij met verpakkingsfiches wordt gewerkt.
Het aantal leden dat nog een aangifte op papier doet daalt jaar na jaar, maar vertegenwoordigt nog steeds 30% van het ledenaantal en 18% van het totale tonnage. Fost Plus werkt momenteel aan een nieuwe internettoepassing waarin alle leden, ongeacht het gekozen aangiftetype, hun aangifte op eenvoudige wijze online kunnen invullen en versturen naar Fost Plus. Het aantal papieren aangiftes zou hierdoor op termijn nog moeten kunnen dalen.
Top
Evolutie van de inzamelresultaten
De stabiliteit die zich sinds een aantal jaar reeds manifesteert in de inzamelresultaten wordt grosso modo bevestigd. De resultaten voor glas, papier-karton en PMD zijn nagenoeg kopie van die in 2009. Daarbij kan opgemerkt worden dat het winterweer in de maand december de ingezamelde hoeveelheden in die maand sterk negatief beïnvloed heeft, omwille van het niet doorgaan van een aantal inzamelingen.
Top Samenstelling PMD
Naast residu (een zesde van de inhoud van de blauwe zak) bestaat PMD voor de helft uit plastic flessen en flacons, voor een derde uit verpakkingen en metaal en voor iets meer dan een tiende uit drankkartons. Deze samenstelling blijft vrij stabiel van jaar tot jaar.
Top Kosten van inzamelen en sorteren
De evolutie van de gemiddelde kost per ton voor het inzamelen van glas, papier-karton en PMD, en voor het sorteren van PMD wordt bepaald door de jaarlijkse prijsherziening in lopende contracten en door gewijzigde tarieven uit vernieuwde contracten.
De indexatie van de tarieven per 1 januari 2010 bedroeg 2,43% voor de inzameling van de verschillende fracties en bedroeg 0,26% voor de PMD-sortering. De stijging van de gemiddelde kost voor de glasinzameling is kleiner dan de index voor de inzameling. Dat is te verklaren door de hernieuwing van een aantal contracten aan competitieve tarieven. Diezelfde index voor inzameling is grotendeels verantwoordelijk voor de stijging van de gemiddelde kost voor de inzameling van papier-karton en PMD.
De gemiddelde kost voor sortering tenslotte daalt opnieuw, ondanks de indexaanpassing. De hernieuwing van een aantal contracten aan gunstige tarieven is hier verantwoordelijk voor.
Top
Operationele nettokosten per inwoner
De netto-kost per inwoner wordt in belangrijke mate bepaald door de balans tussen de operationele kosten van de inzameling en de sortering enerzijds, en de inkomsten uit de verkoop van de opgehaalde en gesorteerde materialen anderzijds.
Na de scherpe terugval van de inkomsten uit recyclage in 2009 als gevolg van de economische crisis, hebben deze zich in 2010 opnieuw gestabiliseerd tot op het niveau van 2008. Dit heeft geresulteerd in een daling van de netto-kost per inwoner ten opzichte van 2009. Tegelijkertijd kan vastgesteld worden dat de kosten per inwoner relatief stabiel blijven. De stijging van de post ‘andere kosten’ is hoofdzakelijk te verklaren door de creatie van een bijkomende forfaitaire vergoeding voor de glasinzameling in de huidige erkenning en de toename van de gerecycleerde tonnages in het kader van artikel 8 van de erkenning.
Top Inzameling op containerparken
De laatste jaren was al gebleken dat het aandeel huishoudelijk verpakkingsafval dat op de containerparken wordt ingezameld er op achteruit boert. Deze trend zet zich door in 2010. Een aantal intercommunales hebben er ondertussen ook de inzameling van minstens één verpakkingsfractie stopgezet. Dat is ook logisch gelet op de uitgebreide dienstverlening die voor elke fractie bestaat naast de inzameling op de containerparken, met name de deur-aan-deurophaling of, voor glas, de ophaling via glasbollen. Daarnaast dient de burger in steeds meer en meer containerparken toegangsgeld te betalen, zelfs voor het aanleveren van huishoudelijk verpakkingsafval.
Top
Evolutie van het nationale residupercentage
In 2010 bedroeg het nationale residupercentage 15,9% Het is de eerste keer sinds 2004 (toen het gemiddelde 16,2% bedroeg) dat het residupercentage de grens 16% benadert. Tot in 2009 (15,4%) was er een stabilisatie. Merk op dat in december zelfs de kaap van 17% residu overschreden is.
Komt het door de verminderde de aandacht van sommige ophalers, een verminderde aandacht van sommige intercommunales voor dit thema, doordat de burger ‘het beu is’ om de sorteerinstructies te volgen of door een verminderde waakzaamheid van sommige sorteercentra? Deze stijging vraagt in ieder geval om een sterke reactie van alle betrokken partijen.
Top
Residupercentage van PMD/netheid van de glasbolsites
Glas
De intercommunales in het groen op de kaart hierboven hebben een glasbolnetwerk met meer dan 85% propere sites. De intercommunales in het rood hebben dus meer dan 15% vuile glasbolsites. De in het wit aangeduide intercommunales halen het glas op via huis-aan-huis inzameling
Zes intercommunales scoren zowel goed voor PMD-kwaliteit als voor de properheid van hun gasbolnetwerk. Deze intercommunale hebben enerzijds een residupercentage van minder dan 15% en anderzijds een glasbolnetwerk dat minder dan 15% vuile sites telt. De beste intercommunales hebben minder dan 10% residu (Ipalle) of minder dan 5% vuile sites (IVOO, AIVE en IVVO).
Een kwart van de intercommunales heeft zowel echter problemen met de kwaliteit van haar PMD als met de kwaliteit van haar glasbolnetwerk. Zij komen voor beide criteria uit boven de 15%.
Bijna de helft van de intercommunales presteert goed voor één van de inzamelingen, terwijl de andere voor hen nog steeds problemen stelt. Met een extra inspanning kunnen deze intercommunales tot een volledige beheersing van hun activiteiten komen.
Een goed samenwerkingsverband, communicatie en controle ten aanzien van de bevolking, discipline van de operatoren en betrokkenheid van de intercommunale vormen de sleutels tot kwaliteitsbeheersing op het vlak van PMD- en glasinzameling.
Top
Kwaliteit van de gesorteerde materialen
Ook dit jaar bleef het percentage balen waarvan de zuiverheid in overeenstemming was met de specificaties zeer hoog. Meer dan 95% van de balen PET transparant en de balen drankkartons was conform de specificaties. De lichte daling van het percentage conforme groene en blauwe PET-balen is louter te wijten aan één incident met de groene PET-balen en drie incidenten met de blauwe PET-balen. De achteruitgang van de kwaliteit van HDPE-balen valt te verklaren door een hardnekkig incident, dat nu is opgelost, bij één sorteercentrum. Zonder dit incident zou het percentage conforme kwaliteitsbalen ook hoger geweest zijn dan 95%. Deze resultaten zijn de vrucht van bijna 350 uitgevoerde balenanalyses verspreid over de verschillende sorteercentra; hierbij wordt in het bijzonder aandacht besteed aan de fracties en de balen in de sorteercentra waar zich kwaliteitsproblemen voordoen.
Top
Evolutie van de opbrengsten van de materialen en het Groene Punt
Dankzij een aantrekkende economie is de waarde van de materialen in 2010 opnieuw naar het niveau van 2008 gestegen. De sterke daling in 2009 werd hiermee volledig teniet gedaan. Toch dienden de Groene Punt tarieven verhoogd te worden in 2010 om alle kosten te kunnen dekken.
Top
Detailopbrengsten van de materialen
Papier-karton bracht in 2010 het meeste op, op de voet gevolgd door PET-flessen en flacons.
Top
Waarde van diverse materialen
Voor vrijwel alle materialen werd een significante waardestijging vastgesteld in 2010 in vergelijking met 2009.
De fluctuatie van de gewogen gemiddelde materiaalwaarde wordt bepaald door gewijzigde contractvoorwaarden als gevolg van offerteaanvragen, een eventuele prijsherzieningformule in de contracten en, weliswaar in mindere mate, de variatie in de maandelijks ingezamelde hoeveelheden per contract.
Voor de meeste materialen resulteerden de offerteaanvragen in een beduidend hogere waarde in vergelijking met de vroegere contractvoorwaarden. Ook de indexen voor prijsherziening evolueerden in de loop van 2010 positief.
De vraag naar grondstoffen is wereldwijd weliswaar zeer sterk toegenomen maar anderzijds blijft voorzichtigheid geboden. De waarde voor bepaalde materialen bereikte eind 2010 een niveau dat beduidend hoger was dan dat van de jaren voor de crisis, terwijl niet kan gesteld worden dat het herstel van de economie zich volledig voltrokken heeft. Het blijft de vraag of het zeer hoge niveau van verschillende grondstofprijzen in 2011 gehandhaafd zal kunnen blijven.
Top